Kriz Nasıl Tahmin Edilir?

2008 küresel krizi tahmin ettiğim sıralarda etraftaki havayı koklayıp tahmin yaptığımı, bugün yeni bir kriz olacak mı? söylentilerini düşünürken hatırladım bir an. O zaman 18 yaşındaydım ve kriz olacağına o kadar emindim ki… Hatta 2010 yılına kadar bütün hesaplarımı ve ailemin hesaplarını bu krize göre şekillendirmiştik o zamanlar. Sonuç olarak 2001 krizinde ben ortaokula giderken çok büyük bir darbe almıştık ve batmıştık. 2001 krizinde de babam krizi tahmin etmişti ama ortakları yüzünden eli kolu bağlı kalmıştı. O anları çok iyi hatırlıyorum. O krizde battığımızdan bu yana hep krizlerden korkar olmuştum. Ama 2008 krizini tahmin ettiğimi görünce aslında korkulacak bir şey olmadığını anladım. Hatta krizlerin parlayan yeni değerlerin çıkabilmesinde çok önemli olduğunu farkettim. (Bu blogun taslakları arasında krizi fırsata çevirmekle alakalı bir yazı da var ama ne yazık ki onu şimdilik yayınlanabilecek kadar bitirmiş değilim ve o yazı için biraz daha beklemeniz gerekecek.)

2008 krizini bilmemiz 2001’den bu yana gelen bütün hesaplarımızı kapatabilmemizi sağladı. Battıktan tam 10 yıl sonra 2011 içinde bütün hesaplarımızın kapanmak üzere olması gerçekten geleceğe ümitle bakmamı sağlıyor. Ve şimdi etrafımda tekrar aynı sorular sorulmaya başlanıyor. Acaba yeni bir kriz olacak mı?

Kriz etraftan nasıl anlaşılır? bu soruyu cevaplayabilmeniz halinde sizin de krizden korkmanıza gerek kalmaz. Ama acaba nasıl anlayacağız?

Krizi ekonomiyi takip etmeyen birinin anlayabilmesi için en basit yöntemlerden birini anlatacağım. Eğer elinizdeki mala, bir anda değerinin %30 (aslında %50) fazlası siz satışa çıkarmadığınız halde teklif ediliyorsa, anlayın ki, kriz kapıda. Bütün krizler aslında temel bir nedenden ortaya çıkar. O da aşırı değerlemedir. Peki neden aşırı değerleme krizi getirir? çünkü insanlar özellikle de parası olan ama bilgisi olmayanlar, piyasada aldıkları malın gerçek değerinin üstünde alım yaptıklarını bilemezler. Böyle yüksek değerli alımlar bir anda piyasayı “o yüksek değer aslında gerçek değeridir” diye düşündürmeye başlar. Bu andan sonra herkes bir anda aşırı para harcamaya başlar. Bütün krizlere baktığınızda bunu görürsünüz. Aslında bu yöntem krizin çıkmasına ramak kala ya da krizin çıktığı ama yayılmadığı zamanlarda anlamanıza yarar. Hiç yoktan iyidir ama kriz kimsenin aklında değilken bilmek daha güzel olmaz mı? Bunu yapabilmeniz için ekonomiyi özellikle küresel birkaç sektörü iyi takip etmeniz gerekir…

Türkiye’de olabilecek krizleri değerlendirmenin bir yolu daha vardır aslında. Krizler küresel yapıyla eş zamanlı olarak çıkmaz. Hep frekanslarda belli miktar gecikme vardır. Sinus-cosinus grafikleri gibi tam zıt değil ama bir miktar gecikmeli. Bu grafiğe dikkat ederek de tahminlerinizi biraz daha keskinleştirebilirsiniz.

Bir de kimsenin yorumlarına göre tahmin yapmayın. Sadece değerleri okuyun ama her zaman son kararı siz verin.

Kriz geldi ama siz tahmin edemediniz. Bu aşamada ne yapmanız gerekir? elinizde nakit bulundurmak her zaman mal bulundurmaktan iyidir kriz zamanlarında. Kriz öncesi değerler düşmeden malınızın bir kısmını nakite çevirebilirseniz sizin için önemli bir adım olur. Ama krizin en zor zamanlarında elinizden çıkarmanın bir anlamı yok…

Önümüzde kriz var mı? diye soruyorsanız mutlaka hisse senetlerini takip edin. Şu an 60k+ civarında olan imkb’nin asıl değeri aslında 80k civarı olmalı. Türk malları özellikle de şirketleri dünya için önem kazanmaya başladığı sürece hisselerin ya da Türk mallarının değer kazanması normal. Bunu aman kriz çıkacak diye okumak anlamsız. Tıpkı dolarda olduğu gibi. Şimdi 1.65 geçildi diye konuşuluyordu ama zaten doların olması gereken değeri bu. Hatta bana göre 1.70 bile normal bir değer. Hala 1.70 altında seyretmesi tamamen dışa bağımlılıktan. 1.50 gibi aşırı ucuz bir değer beklemek son derece saçma olur. Ben 1.65’i yılbaşından bu yana bekliyordum. Seçimden önce çıkan bazı ekonomistlerin 1.54-1.56’dan dolar geri gelir dediklerinde çok gülmüştüm. Yine de kısa vadede tekrar 1.6 altına gelme ihtimali hayli fazla. Çünkü eylül itibariyle borsaya yüklü bir yabancı girişi olacak. O yüzden dolar yüksek tutulmaya çalışılıyor yabancılar tarafından.

Son olarak eğer 80k civarı olması gereken borsanın bu değere yükselmesi normal karşılanmalı. 90k hatta 100k’lar görüldüğünde ise anlayın ki kriz kapıda…

(Anlattıklarım hiçbir şekilde yatırım tavsiyesi değildir. Yapacaklarınız hiçbir şekilde beni bağlamaz.)

Reklamlar
Bu yazı hayattan içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s